पर्वत । पर्वतका विभिन्न ठाउँमा निर्माण गरिएका शीतभण्डार कृषकका लागि उपयोगी बन्न सकेका छैनन् । राज्यको विभिन्न तहबाट लाखौँ रूपैयाँ खर्चेर निर्माण गरिएका शीतभण्डार हाल प्रयोगबिहीन अवस्थामा छन् ।

भौतिक संरचना निर्माण गर्न जति हतार, उत्साह र हानथाप हुने गर्दछ, सोहीअनुसार बनिसकेपछि तिनको व्यवस्थापकीय पक्षमा ध्यान दिन नसक्दा शीतभण्डार प्रयोगमा समस्या आएको हो ।

‘शीतभण्डार सञ्चालनमा यथोचित ध्यान नदिँदा अपेक्षित लाभ लिन सकिएको छैन’, कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख मनिता थापाले भनिन्, ‘राज्यले भौतिक संरचनाका लागि मात्र बजेट विनियोजन गर्नुभन्दा निर्माणपश्चात्का जटिलता, प्राविधिक ज्ञान, सहुलियत विद्युत्लगायत पक्षमा ध्यान दिनुपर्छ ।’

शीतभण्डार निर्माण गरेपनि कृषकले ठेक्कामै आफ्ना उत्पादन बेच्ने परिपाटी विकसित हुँदै गएको छ । ‘कृषिउपज टिप्ने, संकलन गर्ने तथा भण्डारण गर्नेबारे ज्ञान कृषकमा नदेखिएको हुँदा उत्पादन भण्डारण गर्न समस्या भएको छ’, थापाले भनिन् ।

कृषि ज्ञान केन्द्रका अनुसार हाल जिल्लाभित्र विभिन्न प्रकृति र उद्देश्यका आठवटा शीतभण्डार छन् । जिल्लामा हाल शीत भण्डारको क्षमता करिब ६४.५ मेट्रिकटनको रहेको छ ।

तीमध्ये १० टन क्षमताका भोक्सिङ, शालिजा र बनौँमा रहेका शीतभण्डारमा आलु भण्डारण गरिँदै आएको छ । बाँसखर्कस्थित शीतभण्डार र कुर्घाका दुई शीतभण्डारमा सिजनअनुसार सुन्तला र आलु भण्डारण गर्ने गरिएको छ ।

पाँच वर्षअघि कुश्मा (बाह्रबिसे) मा निर्माण गरिएको शीतभण्डारमा आलु भण्डारण सफलरूपमा हुँदै आएको छ । त्यहाँको शीतभण्डारमा विगत चार वर्षसम्म प्राविधिक ज्ञानको अभावका कारण केही कृषिउपज कुहिएर गएका थिए ।

पछिल्लो समय आलु भण्डारण सफल भएको सञ्चालक राजबाबु पिसीले बताए । पैयुँ-४ हातेमालो चोकमा निर्माण गरिएको शीतभण्डार हालसम्म सञ्चालनमा आउन सकेको छैन ।

यहाँको शीतभण्डार निर्माणका लागि कृषि पूर्वाधार विकास तथा कृषि यान्त्रिकरण प्रवर्द्धन केन्द्र, ललितपुरको ११ लाख र पैँयु गाउँपालिकाको ११ लाख लगानी रहेको छ ।

विद्युत् जडानको समस्याले हालसम्म शीतभण्डार सञ्चालनमा आउन नसकेको पैँयु कृषि शाखाका नायब प्राविधिक सहायक सन्दीप तिवारीले बताए । मोदी गाउँपालिकाको पातिचौरमा शीतभण्डार निर्माणाधीन अवस्थामा छ ।